|
Minimum z krwawych dziejów Irlandii...
• VI tysiąclecie p.n.e. – na ten okres datuje się powstanie budowli megalitycznych Newgrange i Loughcrew. Są to najstarsze budowle wykonane pracą rąk ludzkich. • 500-200 p.n.e. – pierwsze wpływy Celtów przybywających na Zieloną Wyspę • 430-490 – działalność Świętego Patryka – patrona Irlandii. Legenda głosi o wypędzeniu przez niego węży z wyspy. Prawdą jest chrystianizacja kraju. • ok. 700 – Podzieloną na królestwa Irlandią (ok. 150 monarchii) rządzili królowie. Do dzisiaj podziwiać można magiczne miejsce – Wzgórze Tara, czyli pradawną siedzibę królów. Stoi na nim tzw. „”kamień przeznaczenia – Lia Fẚil, czyli kamień koronacyjny. • 795- początek najazdów wikingów na Irlandię, ostatecznie w 841 roku założyli Dublin. Kres panowaniu wikingów położył dopiero król Brian Boru w bitwie w 1014 roku. • 1155 – wydanie bulli przez Papieża Hadriana IV umożliwiającej anglikom najazd na Irlandię. Większa część wyspy została podbita dopiero w roku 1169

• 1271 - początek celtyckiej odnowy (gaelic recovery) podczas której Irlandczycy odzyskali znaczną część utraconych ziem. • Krwawa próba podboju wyspy przez Szkotów – śmierć Edwarda Bruce • Tudorzy rozpoczęli powolny podbój Irlandii. • 1541 - większość irlandzkich wielmoży uznała Henryka VIII królem Irlandii; nie uznali go jednak głową Kościoła i pozostali przy katolicyzmie • 1580 - rebelia irlandzkich katolików • 1593 - 1603 - wojna dziesięcioletnia. Jej skutkiem było opuszczenie wyspy przez irlandzkich arystokratów w 1607 roku. • 1605 - początek kolonizacji Ulsteru przez prezbiterian ze Szkocji; podporządkowanie prawne ludności Irlandii królowi Anglii i zniesienie celtyckich praw; • 1649 - Oliver Cromwell przybył do Irlandii na czele swojej armii; masakra w Drogheda; trzyletnia bezlitosna kampania przywraca angielską władzę na wyspie. • 1662 - parlament w Londynie uchwalił zbiór ustaw – tzw. Kodeks Clarendona, który był skierowany przeciwko nieanglikanom. Sytuacja katolików w kraju na skutek wydania owego kodeksu znacznie się pogorszyła. • 11 lipca (1 lipca) 1690 - bitwa nad rzeką Boyne, w której wojska protestanckiego króla Anglii Wilhelma Orańskiego pokonały katolicką armię obalonego króla Jakuba II. Północnoirlandzcy protestanci do teraz świętują w rocznicę zwycięstwa (a dokładniej dzień po rocznicy, tj. 12 lipca). • 1691 - ludność katolicka została pozbawiona wszelkich praw cywilnych i ekonomicznych (m.in.: posiadania drogich koni, noszenia broni, uczenia w szkołach). • 1798 - nieudane powstanie przeciwko brytyjskiej władzy; • 1 stycznia 1801 - wcielenie Królestwa Irlandii do Królestwa Wielkiej Brytanii; powstało Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii; • 1803 - kolejne nieudane powstanie; • 1829 - uchwalenie aktu o równouprawnieniu katolików - efekt działalności Daniela O'Connella; • 1842 - utworzenie Młodej Irlandii (nieudane powstanie w 1848 roku) • 1846 - początek klęski głodu – śmierć 1.5 mln ludzi na wskutek głodu, chorób i wycieńczenia; • 1858 - w Nowym Jorku powstało Towarzystwo Fenian, będące przykrywką dla Irlandzkiego Bractwa Rewolucyjnego (IRB). W 1867 zorganizowali nieudane powstanie zorganizowane; • 1870 - Izaak Butt zainicjował ruch Home Rule - autonomii dla Irlandii; przez 20 lat trwały starania o uchwalenie Home Rule w brytyjskim parlamencie; przez większość tego czasu kierował nimi Charles Stewart Parnell;

• 1893 - powstała Liga Gaelicka mająca na celu "deanglizację irlandzkiego narodu"; • 1900 - powstała Zjednoczona Partia Irlandzka, na czele której stanął John Edward Redmond; walka o uchwalenie Home Rule zaczęła się od nowa; • 1905 - Artur Griffith, członek Ligi Gaelickiej, założył organizację Sinn Féin (My Sami); szybko kontrolę nad nią przejęli członkowie IRB; • 1912 - ustawa o Home Rule była coraz bliżej uchwalenia, protestanci z Ulsteru utworzyli oddziały o nazwie Ochotnicy Ulsterscy, katolicy powołali Irlandzkich Ochotników, a James Conolly utworzył socjalistyczną Armię Obywatelską; • 1914 - wybuch I wojny światowej; tysiące irlandzkich ochotników wstąpiły do brytyjskiej armii (w Irlandii nie ma poboru do wojska), co popierało dowództwo Irlandzkich Ochotników; • 23 kwietnia 1916 - powstanie wielkanocne, Pádraig Pearse (Patrick Pearse) proklamował Irlandię niepodległą republiką; dwa tysiące powstańców (republikanie z Irlandzkich Ochotników i członkowie Armii Obywatelskiej) stawiło czoła brytyjskiej armii; większość mieszkańców Irlandii nie poparła powstania; po 6 dniach powstanie upadło; Brytyjczycy wykonali wyroki śmierci na 16 przywódcach powstania (m.in. na Pádraicu Pearsie i Jamesie Conollym); społeczeństwo Irlandii zaczęło popierać powstańców i ich idee; zaczęły się masowe aresztowania; Michael Collins (jeden z powstańców) przekształcił Irlandzkich Ochotników w Irlandzką Armię Republikańską (IRA); • 1918 - powstał nielegalny (z punktu widzenia Brytyjczyków) rząd irlandzki z Eamonem de Valerą na czele (też jeden z powstańców); • lato 1919 - początek wojny o niepodległość; IRA prowadziła wojnę partyzancką, a Brytyjczycy odpowiedzieli terrorem; • lipiec 1921 - Michael Collins i Arthur Griffith podpisali traktat; powstała złożona z 26 hrabstw Irlandia (Wolne Państwo Irlandzkie), mająca status brytyjskiego dominium (królowa brytyjska głową państwa), los 6 hrabstw północnych (Irlandia Północna) miał być rozstrzygnięty w przyszłości; • kwiecień 1922 - wybuch wojny domowej między nieuznającą traktatu częścią IRA, a wojskami Wolnego Państwa Irlandzkiego (czyli tą częścią IRA, która traktat uznała). maj 1923 - IRA antytraktatowa uznała swoją porażkę; w wojnie domowej zginęło około tysiąca ludzi, w tym Michael Collins; Artur Griffith zmarł w jej trakcie na zawał. wrzesień 1933- Utworzenie Fine Gael (Ród Irlandczyków). Jej przywódcą został Eoin O'Duffy • 18 czerwca 1936 - Zdelegalizowanie IRA. • 20 listopada 1936 - Sformowanie przez O'Duffego "Irlandzkiej Brygady" (Irish Brigade), która wzięła udział w hiszpańskiej wojnie domowej po stronie gen. Franco. Irlandczycy walczyli również po stronie Republiki. Rząd Irlandzki natomiast ogłosił neutralne stanowisko wobec obu stron konfliktu. • 1949 - Irlandia przekształciła się w republikę. • 1959 - Eamon de Valera został prezydentem Irlandii. Funkcję tę sprawował do 1973 roku. • 1973 - Irlandia stała się członkiem EWG. • 2002 - Irlandia przyjęła walutę Euro.

|