|
 WyÅ›cigi psów
WyÅ›cigi psów to jedna z tych imprez, które warto zaliczyć, bÄ™dÄ…c z Irlandii – to w koÅ„cu jedna z ulubionych i najbardziej popularnych rozrywek Irlandczyków. To nie tylko oryginalnie spÄ™dzony wieczór, ale też wspaniaÅ‚a zabawa poÅ‚Ä…czona z hazardowym dreszczykiem emocji, no i szansa na wygranÄ… – wystarczy postawić na odpowiedniego psa.
UmówiliÅ›my siÄ™ o 19.15 przy wejÅ›ciu do Shelbourne Park, popularnego nie tylko wÅ›ród DubliÅ„czyków stadionu, na którym odbywajÄ… siÄ™ gonitwy psów. W tajniki tej dyscypliny, którÄ… niby siÄ™ zna, o której nie wie siÄ™ za wiele, miaÅ‚ nas wprowadzić dziennikarz “Evening Herald” John Martin, o wyÅ›cigach psów wiedzÄ…cy wszystko.
DaÅ‚o siÄ™ zauważyć, że jest tam bywalcem - wszyscy witajÄ… siÄ™ z nami, zagadujÄ…, życzÄ… przyjemnego wieczoru. Od razu zostaliÅ›my zaproszeni do przygotowanego już dla nas oÅ›mioosobowego stolu. SiedzÄ…c przy nim, mamy wspaniaÅ‚y widok na znajdujÄ…cy siÄ™ nieco poniżej stadion, na którym za chwilÄ™ majÄ… rozpocząć siÄ™ gonitwy.
WokóÅ‚ podobne do naszego stoliki, a przy nich rozbawieni, gÅ‚oÅ›no rozmawiajÄ…cy amatorzy tej dyscypliny sportowej – przy kolacji, winie i piwie, obsÅ‚ugiwani przez wyróżniajÄ…cÄ… siÄ™ jednolitym strojem miÅ‚Ä… obsÅ‚ugÄ™. Jest maÅ‚o prawdopodobne, aby móc zająć stolik bez wczeÅ›niejszego zarezerwowania go. Na sobotnie gonitwy stoliki należy rezerwować z kilku bÄ…dź kilkunastotygodniowym wyprzedzeniem. Jest też możliwość oglÄ…dania gonitw w części bufetowej, gdzie sÄ… tylko “miejsca stojÄ…ce” i gdzie można zamówić drobny poczÄ™stunek.
Wybieramy przystawki, John zamawia dla nas butelkÄ™ czerwonego wina i opowiada o gonitwach oraz ich psich bohaterach. Wtedy podchodzi osoba z obÅ‚ugi przyjmujÄ…ca zakÅ‚ady. “WybierajÄ…c psa, kierujcie siÄ™ tym, jaki miaÅ‚ czas w poprzednich gonitwach” - radzi John. WczeÅ›niej otrzymaliÅ›my specjalne książeczki, w których zaprezentowane sÄ… psy oraz przedstawione szczegóÅ‚y gonitw. Wybieramy po dwa psy, które - wedÅ‚ug nas - w pierwszym wyÅ›cigu przybiegnÄ… na metÄ™ z najlepszymi czasami. WrÄ™czamy zakupione wczeÅ›niej kupony - każdy z nich wart jest 1 euro.
Na stadionie zaczyna się ruch. Hodowcy wyprowadzają swoje psy, spacerują z nimi, prezentując je publiczności. Zaczyna padać drobny deszczyk, ale przed nim chronią zwierzęta
psie peleryny. To, co dzieje się na stadionie, prezentowane jest na dużych znajdujących się w restauracji ekranach. Charty przygotowują się do startu. Teraz i dawniej
Stadion w Shelbourne Park w Dublin 4 zostaÅ‚ wybudowany w 1927 r. Obecnie wyÅ›cigi sÄ… tam organizowane trzy razy w tygodniu - w Å›rody, czwartki i soboty. WstÄ™p na takÄ… imprezÄ™ to wydatek rzÄ™du 10 euro dla dorosÅ‚ych oraz 5 euro dla studentów. Jednego wieczoru odbywa siÄ™ jedenaÅ›cie gonitw - pierwsza zaczyna siÄ™ o godzinie 19.55, ostatnia - o godzinie22.25. W każdej z nich bierze udziaÅ‚ sześć psów - chartów.
Charty to jedna z najstarszych grup ras psów, wywodzÄ…cych siÄ™ najprawdopodobnie z Europy, Azji i Afryki. Greyhoundy - biorÄ…ce udziaÅ‚ w wyÅ›cigach - to rasa angielska charta. Charty sÅ‚yna z tego, iż sÄ… bardzo dobrymi biegaczami. Pomaga im w tym charakterystyczna, aerodynamiczna budowa ciaÅ‚a. SÄ… psami wysokimi, niezwykle szczupÅ‚ymi, majÄ… wÄ…skie, dÅ‚ugie gÅ‚owy, sÄ… dobrze umięśnione, charakteryzuje je bardzo dobry wzrok. SÄ… jedynÄ… grupÄ… psów myÅ›liwskich, która posÅ‚uguje siÄ™ w polowaniu wzrokiem, a nie wÄ™chem. Chart Å›ciga tylko te ofiary, które ma w zasiÄ™gu wzroku. Obecnie w wielu krajach polowania z chartami sÄ… zabronione, wzrasta za to wciąż popularność dyscypliny sportowej z ich udziaÅ‚em – wyÅ›cigi chartów, w których psy te goniÄ… sztucznego zajÄ…ca.
Jak informuje na Å‚amach czasopisma “Psy myÅ›liwskie” Blanka Horbatowska, historia wyÅ›cigów
z udziaÅ‚em chartów siÄ™ga swymi poczÄ…tkami XVII w., kiedy to w Anglii rzÄ…dzonej przez Jakuba I zaczÄ™to organizować zowody, w których uczestniczyÅ‚y dwa charty, Å›cigajÄ…ce na specjalnie przygotowanym terenie żywÄ… zdobycz. Z czasem opracowywano zasady odbywania siÄ™ takich wyÅ›cigów, które sÄ… nawet podwalinÄ… obowiÄ…zujÄ…cego wspóÅ‚czeÅ›nie regulaminu dziaÅ‚ajÄ…cego na terenie Wysp Brytyjskich National Coursing Club.
Dzieje wyÅ›cigów torowych chartów również rozpoczęły siÄ™ w Anglii - na przeÅ‚omie XIX i XX w., szybko zyskujÄ…c popularność wÅ›ród zamożnych Anglików. StamtÄ…d sport ten dotarÅ‚ do Irlandii, w której - jako w kraju rolniczym - hodowla greyhoundów trafiÅ‚a na podatny grunt. Obecnie w caÅ‚ej Irlandii w wyÅ›cigach bierze udziaÅ‚ 30 tys. psów. Byle szybciej
Sześć psów ustawionych zostaje w specjalnej maszynie startowej. Pierwszy bieg, tak jak trzy kolejne, odbywa siÄ™ na dÅ‚ugoÅ›ci 320 m. NastÄ™pne sÄ… dÅ‚uższe: 480 m - biegi od piÄ…tego do dziewiÄ…tego, dziesiÄ…ta, najdÅ‚uższa gonitwa odbywa siÄ™ na dÅ‚ugoÅ›ci 686 m (dwa okrążenia), ostatnia to 503 m. Każdy z psów posiada numer, zamieszczony na “tabliczce” z przyporzÄ…dkowanym sobie kolorem.
Tory wyÅ›cigowe sÄ… specjalnie budowane. Dawniej posiadaÅ‚y trawiastÄ… nawierzchniÄ™, obecnie przysypywane sÄ… piaskiem i majÄ… odpowiednio profilowanÄ… nawierzchniÄ™, co uÅ‚atwia zwierzÄ™tom pokonywanie Å‚uków.
Bodźcem do rozpoczÄ™cia wyÅ›cigu jest uruchomienie tzw. sztucznego zajÄ…ca, który porusza siÄ™ po wewnÄ™trznej stronie bandy, nisko nad ziemiÄ…. Psy pÄ™dzÄ… za nim zaraz po podniesieniu klapy boksu startowego. KiedyÅ› Å›cigaÅ‚y one prawdziwego zajÄ…ca. Na stadionie w Shelbourne od poczÄ…tku istnienia obiektu stosuje siÄ™ zajÄ…ca sztucznego. ZwierzÄ™ta w ciÄ…gu kilku sekund od startu osiÄ…gajÄ… prÄ™dkość ponad 60 km/h.
Im bliżej sÄ… mety, tym gÅ‚oÅ›niejszy doping na sali i krzyki skierowane bÄ…dź w kierunku ekranów bÄ…dź też stadionu. Z każdÄ… kolejnÄ… gonitwÄ…, a co za tym idzie kolejnymi kuflami i kieliszkami, doping siÄ™ wzmaga. Po każdym wyÅ›cigu podchodzi osoba, która wczeÅ›niej zbieraÅ‚a zakÅ‚ady i zakupione kuponiki zamienia za monety lub banknoty. PoszÅ‚o nam caÅ‚kiem nieźle - na jedenaÅ›cie gonitw udaÅ‚o siÄ™ nam wÅ‚aÅ›ciwie wskazać zwyciÄ™zców siedmiu z nich! Psy bolidy
Kiedy charty zaczęły uczestniczyć w wyÅ›cigach, m.in. w Irlandii, Anglii, Australii, hodowlatych psów staÅ‚a siÄ™zajÄ™ciem bardzo intratnym, a trenowanie ich przejÄ™li profesjonalni fachowcy. Psy wyÅ›cigowe trafiaÅ‚y do specjalnej stajni treningowej, gdzie opiekÄ™ nam nimi sprawowali specjaliÅ›ci i trenerzy. CaÅ‚e przedsiÄ™wziÄ™cie zaczęło krÄ™cić siÄ™ wokóÅ‚ pieniÄ™dzy. Nie pozostaÅ‚o to niestety bez wpÅ‚ywu na biorÄ…ce w nim udziaÅ‚ zwierzÄ™ta.
Każdy hodowca chciaÅ‚, aby jego psy byÅ‚y najszybsze. W ciÄ…gu dwunastu pokoleÅ„ uzyskano wzrost ich szybkoÅ›ci o 8%! Jak to możliwe? Jak czytamy na stronie internetowej www.vege.pl, “dziÄ™ki znaczÄ…cym modyfikacjom anatomicznym - np. kÄ…t Å‚opatkowo-ramienny, który wynosiÅ‚ 142 stopnie u greyhoundów wyÅ›cigowych osiÄ…gnÄ…Å‚ niemal 100 stopni, czyli zmniejszono go o 1/3!!! PogÅ‚Ä™biono ukÄ…towanie tylnych koÅ„czyn, przez co nastÄ…piÅ‚a zmiana ustawienia zadu. DziÄ™ki innemu nachyleniu krÄ™gosÅ‚upa greyhound ma lepszy napÄ™d, ale jednoczesne przesuniÄ™cie Å›rodka ciężkoÅ›ci znacznie pogorszyÅ‚o równowagÄ™. Ponieważ zbÄ™dne staÅ‚y siÄ™ tak
istotne cechy jak zwrotność czy bystrość obserwacji, uzyskano psa, który przy możliwoÅ›ci rozwijania dużych prÄ™dkoÅ›ci jest jednoczeÅ›nie maÅ‚o spostrzegawczy, a jego budowa anatomiczna powoduje maÅ‚Ä… zwrotność w galopie. Taki pies ’bolid’ nie jest w stanie bezpiecznie biegać poza torem!”
Z takich miÄ™dzy innymi wÅ‚aÅ›nie przyczyn wyÅ›cigi psów majÄ… swoich przeciwników, gÅ‚ównie wÅ›ród obroÅ„ców zwierzÄ…t. PodkreÅ›lajÄ… oni, iż biznes przysÅ‚ania dobro zwierzÄ…t, które traktowane sÄ… jedynie jako maszynka do robienia pieniÄ™dzy. MówiÄ… o zaniedbaniach w stosunku do zwierzÄ…t, niedbaniu o nie w przypadku kontuzji, a wrÄ™cz zabijaniu po tym, jak przestanÄ… już one być zdolne do wyÅ›cigów.
Inaczej odbierane sÄ… natomiast terenowe wyÅ›cigi chartów - tzw. coursing. OdbywajÄ… siÄ™ bowiem w naturalnym terenie, z naturalnymi przeszkodami, psy wypuszczane sÄ…, po dwa, “z rÄ™ki”, a nie z maszyny startowej, każdy z nich oceniamy jest osobno, a punktowane sÄ… m.in. szybkość, zrÄ™czność, wytrzymaÅ‚ość.
Dla Irlandczyków gonitwy psów to swoisty element ich kultury narodowej. Jak poinformowaÅ‚ nas John Martin, przez obiekty, gdzie one siÄ™ odbywajÄ…, przypÅ‚ywajÄ… wielkie, ogromne sumy pieniÄ™dzy. *** Który bÄ™dzie pierwszy - czyli jak dokonać zakÅ‚adu
Każda z osób otrzymuje książeczkÄ™, w której “rozpisane” jest wszystkie jedenaÅ›cie gonitw. W tabeli każdego wyÅ›cigu wymienionych jest sześć biorÄ…cych w nim udziaÅ‚ psów - z imieniem każdego, przyporzÄ…dkowanym mu kolorem i informacjami o nim, np. czasami, jakie osiÄ…gaÅ‚ w poprzednich biegach; podani sÄ… też wÅ‚aÅ›ciciele chartów oraz kwoty, jakie otrzymajÄ…, gdy zwyciężą ich psy. Do wyboru jest kilka rodzajów zakÅ‚adów - można wskazać tylko psa, który wygra, można obstawić tego, który przybiegnie jako pierwszy i tego, który jako drugi, można też wybrać dwa, które skoÅ„czÄ… bieg jako pierwsze w dowolnej kolejnoÅ›ci itp. Każdy z tych zakÅ‚adów ma swojÄ… nazwÄ™ i należy jÄ… podać osobom z obsÅ‚ugi w momencie wybierania zakÅ‚adu. Minimalna stawka “kuponu” to 1 euro. Można ich kupić dowolnÄ… liczbÄ™. Edyta Wygonik-Barzyk wyd. “Polski Herald” z 22 sierpnia 2007 r. |
Wydarzenia 
