|
 „Jak ciÄ™ widzÄ…, tak ciÄ™ piszÄ…”, mówi przysÅ‚owie. CzÄ™sto wolelibyÅ›my, aby byÅ‚o inaczej. Postronny obserwator nie wie o nas przecież tego wszystkiego, co wiemy my sami. Nie zna zÅ‚ożonej sieci uwarunkowaÅ„, która sprawia, że czujemy siÄ™ tym, kim siÄ™ czujemy. CzÄ™sto jednak skwitowanie czyjejÅ› oceny prostym – „To nie tak jak myÅ›lisz” jest tylko zasÅ‚onÄ… dla naszej wÅ‚asnej niewiedzy o nas samych. Co my, Polacy, odpowiemy na pytanie: „Jaki znak twój”?
Takie wÅ‚aÅ›nie pytanie postawiÅ‚ dziennik „Rzeczpospolita” w przeprowadzonym niedawno ogólnopolskim sondażu. Z inicjatywÄ… dyskusji o symbolach Polski wyszÅ‚o Polskie Forum Obywatelskie, organizacja skupiajÄ…ca ekonomistów, socjologów i biznesmenów. MÅ‚odych i starych, mężczyzn i kobiety, MaÅ‚opolan, Wielkopolan, ÅšlÄ…zaków – zapytano o to samo: o rzeczy i osoby najbardziej kojarzÄ…ce siÄ™ z PolskÄ…. Z sondażu wyÅ‚oniÅ‚ siÄ™ ranking symboli, które chÄ™tnie widzielibyÅ›my w roli naszej wizytówki dla Å›wiata.
Od papieża po wódkÄ™ Najczęściej i najchÄ™tniej utożsamiamy siÄ™ z Janem PawÅ‚em II. Aż 91 proc. badanych uznaÅ‚o, że papież to najsolidniejsza polska marka. Drugie miejsce w sondażu zajÄ…Å‚ MikoÅ‚aj Kopernik (65 proc.), który nieznacznie wyprzedziÅ‚ Lecha WaÅ‚Ä™sÄ™ (62 proc.). SpoÅ›ród znanych osób badani wymieniali też Fryderyka Chopina (60 proc.) oraz Jana MatejkÄ™ (52 proc.). WÅ›ród najbardziej kojarzonych z PolskÄ… rzeczy najczęściej wskazywano na orÅ‚a (65 proc.), bitwÄ™ pod Grunwaldem (62 proc.), PaÅ‚ac Kultury (44 proc.) oraz... wódkÄ™ (33 proc.).
Co ciekawe, wskazane przez Polaków symbole sÄ… również dobrze rozpoznawalne w Å›wiecie. Amerykanie, sÅ‚ynÄ…cy z ignorancji wzglÄ™dem zjawisk zachodzÄ…cych poza granicami ich kraju, również wymieniajÄ… Jana PawÅ‚a II, Chopina i WaÅ‚Ä™sÄ™ na czele listy skojarzeÅ„ z hasÅ‚em „Polska”. Bardzo wysoko w rankingu lokuje siÄ™ też „Polish vodka” – coraz mniej popularne sÄ… natomiast „Polish jokes”.
Dobrze, ale źle Na pierwszy rzut oka wyniki sondażu sprawiajÄ… dobre wrażenie, jednak już chwila refleksji pozwala dostrzec w nich niepokojÄ…cÄ… tendencjÄ™. WskazujÄ… na niÄ… socjologowie poproszeni przez „RzeczpospolitÄ…” o komentarz do badania. – O wÅ‚asnym kraju myÅ›limy stereotypami. Nasz kanon wartoÅ›ci oparty jest na symbolach powtarzanych przez wieki – uważa prof. Leszek Korporowicz, socjolog kultury z Uniwersytetu Warszawskiego. Podobnego zdania jest prof. Maria Flis, antropolog kultury z Uniwersytetu JagielloÅ„skiego. – Jest coÅ› niepokojÄ…cego w tym, że nie jesteÅ›my otwarci na przyszÅ‚ość. Nie udaÅ‚o nam siÄ™ od 1989 roku zbudować swojej wyraźnej marki w Å›wiecie, którÄ… moglibyÅ›my podkreÅ›lać swojÄ… wspóÅ‚czesnÄ… tożsamość narodowÄ….
Istotnie. Wskazujemy na doniosÅ‚Ä… rolÄ™ Jana PawÅ‚a II, ale ilu z nas potrafi wymienić kilka kluczowych tez jego nauczania, poza zgranymi przez media szlagierami w rodzaju „sprzeciwiaÅ‚ siÄ™ aborcji” czy „byÅ‚ zwolennikiem ekumenizmu”? Dla wiÄ™kszoÅ›ci Polaków zmarÅ‚y papież to ikona wyjmowana od Å›wiÄ™ta z zakurzonej szafy, zaÅ› najżarliwiej praktykujÄ…cy czÄ™sto wolÄ… religijność spod znaku Ojca Dyrektora niż trudny personalizm WojtyÅ‚y. Wymieniamy żyjÄ…cego przed wiekami Kopernika, lecz zapominamy o żyjÄ…cym dziÅ› Aleksandrze Wolszczanie, odkrywcy pierwszych planet spoza UkÅ‚adu SÅ‚onecznego. Może nie wstrzymaÅ‚ on sÅ‚oÅ„ca i nie poruszyÅ‚ ziemi, jednak jako pierwszy naukowiec dowiódÅ‚ istnienia odlegÅ‚ych o lata Å›wietlne globów. Szczycimy siÄ™ WaÅ‚Ä™sÄ…, jednak pozwalamy umierać etosowi „SolidarnoÅ›ci”, mitowi, który przecież po 1989 roku legÅ‚ u podstaw nowej Polski. Tylko wódkÄ™ pijamy z niesÅ‚abnÄ…cym zaangażowaniem, ale akurat w tym wzglÄ™dzie nie ma siÄ™ z czego cieszyć. Polska wokóÅ‚ nas „OjczyznÄ™ kochać trzeba i szanować”, Å›piewaÅ‚ Muniek Staszczyk w piosence „Wychowanie”. To wÅ‚aÅ›nie w wychowaniu i edukacji możemy upatrywać przyczyny naszego umiÅ‚owania do pomnikowego postrzegania wÅ‚asnego kraju. – Mamy niezmieniony od lat kanon wartoÅ›ci narodowych. SzkoÅ‚a ten kanon koduje u uczniów, ale nie doÅ‚Ä…cza nowych symboli. Na dodatek wiedza ludzi o tym, z czym siÄ™ utożsamiajÄ…, jest pÅ‚ytka – uważa prof. Korporowicz. CzÄ™sto postacie i wydarzenia, których doniosÅ‚ość kontestowaliÅ›my w szkole, niepostrzeżenie i bezrefleksyjnie wkradajÄ… siÄ™ do naszej Å›wiadomoÅ›ci w dorosÅ‚ym życiu, jak w gombrowiczowskiej lekcji o SÅ‚owackim, który zachwyca, bo jakże ma nie zachwycać? Dlatego musimy pamiÄ™tać o przeszÅ‚oÅ›ci, lecz bez kompleksów patrzeć na dzieÅ„ dzisiejszy i z wiarÄ… spoglÄ…dać w przyszÅ‚ość. Sami sobie zadajmy pytanie o symbol Polski i sami poszukajmy odpowiedzi. Na zachÄ™tÄ™ zrobiÄ™ to pierwszy. Dla mnie Polska to pozÅ‚acane jesieniÄ… góry oraz hasÅ‚o: „Damy radÄ™”! Tomasz Nowak O Polsce nowoczesnej i atrakcyjnej czytaj w anglojÄ™zycznym magazynie Visit Poland – poleć PolskÄ™ swoim znajomym i przyjacioÅ‚om Irlandczykom, niech odkryjÄ…, że Polska to nie tylko kraj WaÅ‚Ä™sy, piwa i ... piÄ™knych dziewczÄ…t! Czytaj online: www.VisitPoland.ie |
Felietony, porady 
